Đàn bò tót 11 con ở Vườn quốc gia Phước Bình (huyện Bác Ái, Ninh Thuận) gầy trơ xương sau khi bị “bỏ rơi” khi kết thúc dự án nghiên cứu.

Trại khảo nghiệm Phước Bình nuôi 11 con bò tót lai trong chuồng rộng 200 m2 tại thôn Bạc Rây, kề cầu Treo bắc qua sông Cái. Mái trại được lợp tôn, chuồng ngăn là những khung sắt hàn bao quanh, một số thanh đã bung ra do gỉ sét, được thay thế bằng các cây gỗ buộc lại sơ sài.

Thấy người lạ, đàn bò dè chừng, lùi lại phòng thủ. Tuy ánh mắt vẫn còn rất sắc bén,nhưng chúng không còn dũng mãnh như trước, bởi cơ thể nhìn suy kiệt, ốm yếu.. Một số gầy lép đến nỗi chân đi xiêu vẹo.

Hình ảnh bò tót đói trơ xương. Ảnh ( vnexpress)

Đàn bò tót lai này có nguồn gốc từ bò tót rừng của Vườn quốc gia Phước Bình (Ninh Thuận). Năm 2009, xuất hiện bò tót đực nặng gần một tấn liên tục xuất hiện trong khu rẫy ở thôn Bạc Rây, xã Phước Bình. Cá thể này hung hãn tấn công bò đực nhà, rồi giành quyền giao phối với bò cái nhà.

Năm 2014, con bò tót đực chết. Số lượng con lai F1 của nó để lại lên đến hơn 20 con, vóc dáng và đặc tính giống hệt bò rừng.

Từ 2012 đến 2015, sau khi phát hiện, Vườn quốc gia Phước Bình phối hợp với Trung tâm Ứng dụng Khoa học Công nghệ Lâm Đồng thực hiện đề tài “Nghiên cứu giám định di truyền và đánh giá khả năng sinh sản của bò lai F1 giữa bò tót và bò nhà” tại vùng giáp ranh Ninh Thuận và Lâm Đồng đánh giá khả quan về triển vọng phát triển nguồn gen quý.

Tiếp theo đó, đề tài cấp nhà nước “Khai thác và phát triển nguồn gen bò quý hiếm tại vùng giáp ranh 3 tỉnh Ninh Thuận – Lâm Đồng – Khánh Hòa” với kinh phí xấp xỉ  5 tỷ đồng được triển khai. Cuối năm 2015, đề tài do PGS.TS Lê Xuân Thám, nguyên Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng dẫn dắt chính thức bắt đầu.

5 con đực và 5 con cái thế hệ F1 đã được mua lại từ dân để nhân giống với hy vọng lai tạo thành công bò tót F2 với những ưu điểm vượt trội, mở ra hướng đi mới cho ngành chăn nuôi Việt Nam. Tuy nhiên, cho đến nay cả 5 con bò cái trong đàn vẫn chưa thể sinh sản.

Trong thời gian đó, có một cá thể đực F1 khi thả rông tình cờ giao phối với một bò cái nhà, sinh ra một bò cái con. Hai năm trước, con lai F2 này được dự án mua lại nhập đàn vào trại khảo nghiệm, nâng lên 11 con.

Ông Nguyễn Đình Tích, 49 tuổi, người trông coi trại cho biết, đàn bò này từng một thời mang về các dự án tiền tỷ, được nhiều tờ báo trong và ngoài nước săn ảnh, quan tâm nhưng nay đang bị các cơ quan quản lý bỏ mặc, khả năng sẽ chết dần chết mòn.

Ông Nguyễn Đình Tích, người trông trại cũng chật vật vì không có tiền lo cho gia đình cũng như đàn bò. Ảnh ( Việt Quốc)

Trong suốt hơn năm qua, chúng chỉ được ăn rơm khô. Mỗi con chỉ được một cuộn một ngày, nay cũng cắt giảm xuống chưa được một cuộn (7-8 cuộn cho 11 con). “Ăn ít lại, nhưng độ tuần nữa thôi, rơm trong kho sẽ hết sạch, chúng không còn gì để ăn“, ông Tích nói và cho biết, lúc còn dự án, đàn bò tót được cung cấp cỏ tươi, có khu đất được thuê riêng trồng cỏ cung cấp hàng ngày.

Chiều 25/9, ông Tích gọi điện phản ánh lên Lâm Đồng tình trạng ốm yếu của đàn bò, rồi hỏi một phụ nữ rằng bao giờ xuống trả tiền công chăm sóc và tiền mua rơm cho đàn bò. Giọng nữ trả lời như bao lần: “Vài ngày nữa em sẽ xuống”.

Theo ông Tích, đó là nữ cán bộ làm ở Sở Khoa học và Công nghệ Lâm Đồng, người nhiều năm giao dịch trực tiếp với gia đình ông trong việc thuê công chăm sóc và mua rơm. “Lần nào điện thoại lên, trên đó cũng hứa hẹn như vậy, nhưng 3 tháng nay, họ chưa trả đồng nào, trong khi gia đình tôi rất túng thiếu“, ông nói.

Trả lời với phóng viên, ngày 26/9, PGS.TS Lê Xuân Thám cho rằng chưa thể nói gì về kết quả nghiên cứu vì còn nhiều vấn đề phức tạp, cần chờ thêm các dự án nghiên cứu tiếp theo. Ông Nguyễn Như Chương, Giám đốc Trung tâm Ứng dụng Khoa học và Công nghệ Lâm Đồng chia sẻ: “Do chưa có dự án mới, từ đó đến nay, chúng tôi phải tự bỏ kinh phí ra để duy trì, rất khó khăn“. Tháng 6/2019, khi dự án nghiên cứu kết thúc, đơn vị của ông tạm thời phụ trách chăm sóc đàn bò tót lai ở Phước Bình.

Cũng theo ông Chương, sắp tới tỉnh Lâm Đồng sẽ bàn giao đàn bò tót lai lại cho tỉnh Ninh Thuận, mà đơn vị trực tiếp tiếp nhận là Vườn quốc gia Phước Bình. “UBND tỉnh Lâm Đồng đã chấp thuận việc này, có thể chúng tôi sẽ tiến hành trong tháng 10 tới“, ông Chương cho hay.

Ông Nguyễn Công Vân, Giám đốc Vườn quốc gia Phước Bình cho biết, dù biết tình trạng đàn bò đang hao gầy, héo mòn nhưng đơn vị không thể làm gì được vì chưa được tiếp nhận trở lại. “Tới đây, nếu bên Lâm Đồng bàn giao lại, chúng tôi sẽ chọn một vị trí khác trong vườn quốc gia để nuôi dưỡng, phục vụ nghiên cứu“, ông Vân khẳng định.

Yên Yên (t/h)

Xem thêm: