Chỉ trong vòng 8 tháng qua, khi dịnh bệnh mới xuất hiện tới nay đã có 71 người từ các khu cách ly Covid-19 được chuyển đến Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, bởi nguyên do phát nhiều dấu hiệu bệnh tâm thần.

Phụ trách khu cách ly Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, Bác sĩ Nguyễn Đức Vượng cho biết những bệnh nhân này được chia thành hai nhóm. Thứ nhất là nhóm người phải vào khu cách ly tập trung vì có yếu tố dịch tễ, sau đó bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bệnh tâm thần như mất ngủ, nói nhảm…

Nhóm thứ hai là người có tiền sử bệnh tâm thần, đã điều trị, sức khỏe ổn định,… khi phải cách ly, không được điều trị đúng liệu trình khiến bệnh tái phát.

Bác sĩ Vượng kể về trường hợp của bệnh nhân X. xuất khẩu lao động sang Nhật Bản gần một năm thì dịch Covid-19 đến. X. nghỉ chỗ làm cũ do bị giảm lương, không đủ chi tiêu sinh hoạt. Không tìm được việc khác, tháng 4, X. về nước, thực hiện cách ly tập trung ngay khi nhập cảnh theo quy định.

Vài ngày ở trong khu cách ly tập trung, X. bắt đầu có dấu hiệu mất ngủ, nói lảm nhảm, đi đi lại lại như người mất hồn. Tiếp đó, bệnh nhân được chuyển đến khu cách ly Covid-19 dành riêng cho người có dấu hiệu tâm thần tại Bệnh viện Tâm thần Hà Nội để quan sát và điều trị.

Theo bác sĩ Vượng, X. mặc dù có những dấu hiệu bệnh tâm thần, song vẫn chưa đủ để chẩn đoán là tâm thần phân liệt hay trầm cảm. Bác sĩ bước đầu nhận định việc thay đổi môi trường sinh hoạt, cộng với áp lực kinh tế khiến X. khởi phát bệnh tâm thần.

Tại TP HCM, các bác sĩ kể về một trường hợp bệnh nhân nam  cách ly tập trung 14 ngày tại Bệnh viện dã chiến Củ Chi vào tháng 4. Trong thời gian cách ly, anh bị hoang tưởng, luôn nghĩ “có người muốn hại mình”. Bệnh viện Củ Chi đã mời các bác sĩ về tâm thần tới điều trị cho bệnh nhân.

Y bác sĩ cho rằng có thể bệnh nhân đã có những rối loạn về tâm thần từ trước đó. Nay vì không thích ứng được môi trường cách ly đột ngột, dẫn đến lo lắng, căng thẳng, sinh ra rối loạn hoang tưởng cảm ứng tức thời.

Nhiều bệnh nhân có dấu hiệu tâm thần được cho là liên quan Covid-19. (Ảnh: Medium)

Dịch bệnh có thể là chất xúc tác thúc đẩy quá trình bệnh lý tâm thần của người bệnh diễn ra nhanh hơn, mạnh hơn, nghiêm trọng hơn“, bác sĩ Vũ Kim Hoàn, Phó Trưởng phòng Kế hoạch Tổng hợp, Bệnh viện Tâm thần TP HCM nói.

Ảnh hưởng tâm thần do covid

Từ đầu dịch các chuyên gia y tế thế giới đã cảnh báo, trong bối cảnh số ca nhiễm và số tử vong tăng cao liên tục. Nhiều nỗi lo về sức khỏe, kinh tế có thể ảnh hưởng mạnh mẽ tới sức khỏe tâm thần của con người. 

WHO ghi nhận tỷ lệ người trải qua tổn thương về tinh thần trong cuộc khủng hoảng tại Iran là 60%, tại Mỹ là 45%. Ước tính một nửa nhân viên y tế của Canada cần hỗ trợ về tâm lý.

Tại Việt Nam vẫn chưa có nghiên cứu hay thống kê chính xác về số người bị ảnh hưởng tâm thần do Covid-19. Tuy nhiên đã xuất hiện nhiều bệnh nhân có dấu hiệu tâm thần trong thời gian cách ly, như 71 trường hợp đưa vào Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, hoặc như một bệnh nhân ở Bệnh viện dã chiến Củ Chi. Có thể còn nhiều trường hợp khác chưa được ghi nhận.

Bác sĩ Hoàn lý giải: “Tâm thần là bệnh lý diễn tiến lâu dài, chỉ vài trường hợp bộc phát đột ngột như các rối loạn tâm thần cấp. Vì thế, hiện khó có thể thống kê hay khẳng định bệnh nhân mắc các bệnh lý tâm thần là hoàn toàn do ảnh hưởng Covid-19, mà có thể là yếu tố xúc tác“.

Bệnh viện Tâm thần TP HCM từ đầu năm đến nay tiếp nhận 150.000 lượt khám các bệnh lý liên quan về sức khỏe tâm thần, giảm 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy vậy bác sĩ Hoàn dự báo tình trạng khủng hoảng tinh thần về sức khỏe kinh tế… do Covid -19 là nhiều nguyên nhân có thể khiến số bệnh nhân tâm thần tăng trong thời gian tới.

Hai bệnh nhân mắc tâm thần trong khu cách ly được nêu ở trên, sau đó đã được điều trị giống mọi bệnh nhân tâm thần khác, sử dụng thuốc và hóa dược. Theo bác sĩ Hoàn, nhờ đã tìm ra nguyên nhân khiến bệnh phát tác là liên quan Covid-19, bệnh nhân được điều trị triệt để theo căn nguyên này và hồi phục nhanh.

Riêng bệnh nhân Hiếu khi hoàn thành cách ly tập trung 14 ngày, về nhà, uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ, bệnh tình đến nay đã khỏi hẳn.

Những dấu hiệu của bệnh tâm thần

Theo các bác sĩ, có nhiều dấu hiệu ở bệnh nhân tâm thần. Đầu tiên là mất ngủ hoàn toàn trong 24 giờ. Một số trường hợp rối loạn định hướng không gian và thời gian. Cùng với đó là chứng hoang tưởng và ảo giác. Bệnh nhân thường có ảo giác nhìn thấy những hình ảnh không có thật .

Dấu hiệu tâm thần thứ hai là phản ứng stress cấp. Đây là một rối loạn tâm thần đột ngột xuất hiện ngay sau khi nhận thông báo đi cách ly hoặc bắt buộc điều trị do nhiễm nCoV. Môi trường sống thay đổi đột ngột khiến bệnh nhân không kịp thích ứng. Bệnh nhân có thể biểu hiện như chết lặng hoặc kích động như khóc lóc, la hét, bỏ chạy,…

Triệu chứng thứ ba là lo âu lan tỏa. Khi tình trạng phong tỏa xã hội kéo dài vài tháng,vnếp sống bị đảo lộn hoàn toàn.Mọi người sợ sẽ lây nhiễm nCoV do số người nhiễm và người chết vì Covid-19 tăng quá nhanh. Hoặc, do quá căng thẳng vì mất khả năng kinh tế.

Tình trạng phong tỏa xã hội và đóng cửa nền kinh tế càng dài, càng rộng thì nguyên nhân thứ ba sẽ càng tăng lên“, bác sĩ Vượng phân tích.

Trong tình hình dịch bệnh còn nhiều căng thẳng, bác sĩ Vượng khuyên những người có tiền sử hoặc đang điều trị tâm thần nên chuẩn bị dự trù thuốc phù hợp trong thời gian 1-3 tháng. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý ngừng hoặc bỏ thuốc điều trị các bệnh tâm thần mãn tính. Nếu lịch tái khám định kỳ bị hoãn do dịch, người bệnh nên tư vấn từ xa theo đúng hẹn.

Người mất ngủ thường xuyên từ hai tuần trở lên, dùng thuốc ngủ không hiệu quả, tinh thần buồn chán, lo âu nhiều… bác sĩ khuyến cáo nên đến bệnh viện khám và điều trị sớm.

Yên Yên (t/h)

Xem thêm:

Danh Mục : Việt Nam