Bộ Khoa học và Công Nghệ đã phê duyệt đề tài “khai thác và phát triển nguồn gen bò quí hiếm tại vùng rừng giáp ranh giữa 3 tỉnh Ninh Thuận -Lâm Đồng-Khánh Hoà” dựa trên 3 con bò của dân. Theo người chịu trách nhiệm dự án thì bò dân đương nhiên cũng thuộc về dự án.

Nghiệm thu đề tài bò tót lai bằng bò của dân, vì bò dân cũng là… bò dự án - Ảnh 1
Mặc dù không tạo ra sản phẩm theo yêu cầu nhưng đề tài vẫn được xếp loại đạt yêu cầu. (Ảnh: thanhnien.vn)

Ngày 7/10, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Thuận đã có báo cáo gửi UBND tỉnh Ninh Thuận về đàn bò tót lai F1 đang nuôi dưỡng tại Vườn quốc gia Phước Bình. Trước đó, đàn bò do Trung tâm Ứng dụng Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng nuôi dưỡng, và bỏ quên từ tháng 6/2019.

Theo báo cáo, Bộ Khoa học Công nghê đã duyệt đề tài “khai thác và phát triển nguồn gen bò quí hiếm tại vùng rừng giáp ranh giữa 3 tỉnh Ninh Thuận -Lâm Đồng-Khánh Hoà” với kinh phí 6,8 tỷ đồng, trong quá trình thực hiện điều chỉnh còn 3,2 tỷ đồng (nguồn kinh phí sự nghiệp KH-CN Trung ương điều chỉnh giảm 2,3 tỷ; tỉnh Khánh Hòa không cấp 1,3 tỷ theo chủ trương ban đầu).

Sản phẩm của đề tài theo kỳ vọng ban đầu sẽ là 40 con bò lai F2, trong đó có 5 bò F2 đực dùng phối giống với bò nhà để tạo ra đàn bò có máu lai bò tót với thể trạng to lớn và kháng bệnh tốt.

Tuy nhiên đề tài không tạo ra được bò F2 vì cho bò tót đực và cái F1 giao phối không sinh ra F2, thụ tinh nhân tạo cho bò tót lai F1 không thực hiện được vì chúng quá hung dữ không ai dám lại gần

Kết quả của đề tài chỉ là 3 con bò lai F2 giữa bò lai F1 và bò nhà nhưng oái ăm là đều của người dân, do 1 con bò đực của dự án phá chuồng ra ngoài lai tạo với bò cái nhà của dân sản sinh. Dự án chỉ mua hoặc mượn về để lấy mẫu giám định gen.

Dù vậy nhưng như đã nói ở trên, đề tài vẫn được Bộ Khoa học Công nghệ đánh giá nghiệm thu kết quả cấp quốc gia và xếp loại đạt yêu cầu.

Bò dân cũng là… bò dự án

Ông Lê Xuân Thám – nguyên Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Lâm Đồng, chủ nhiệm đề tài – cho rằng việc 1 con bò đực của dự án phá chuồng ra ngoài lai tạo với bò cái nhà ông Tích sản sinh ra F2, đương nhiên thuộc về dự án

Nghiệm thu đề tài bò tót lai bằng bò của dân, vì bò dân cũng là… bò dự án - Ảnh 2
Bò dân cũng là bò dự án. (Ảnh: nld.com.vn)

“Con đực là của dự án, con cái là bò nhà của người dân, tức là sản phẩm bò F2 là của dự án. Nhưng đẻ ở nhà dân thì chúng tôi buộc phải mua lại. Tôi khẳng định 8 năm nuôi nhốt giữa thế hệ F1 (đực với cái) không sinh sản được”, ông Thám nói.

Ông Thám còn cho rằng việc lai tạo bò tót F1 ra F2 nói cho cùng là giúp cho người dân. “Năm 2012, cá nhân tôi mà không lao vào để làm việc ấy rồi chứng minh ra như thế thì các nhà khoa học lúc này có ai tin đâu. 8 năm rồi chúng tôi đã làm và bây giờ vẫn giữ lại được đàn bò 10 con F1 đó”, ông Thám nói.

Trao đổi với Báo Người Lao Động, ông Nguyễn Như Chương, Giám đốc Trung tâm Ứng dụng KH-CN Lâm Đồng, khẳng định: “Vì đây là dự án cấp quốc gia nên dự án có ký kết hợp tác với hộ ông Chuẩn, ông Chương nói rồi cho rằng với kết quả đạt được “đã chứng minh bò rừng lai F1 có khả năng sinh sản được, vì trước đây nhiều nhà khoa học cho rằng các con F1 không sinh sản được!”.

Trong khi đó, ông Chuẩn lại cho rằng bò F2 của gia đình ông là do gia đình tự lai tạo được, không dính líu gì bên dự án. “Khi tôi lai tạo xong, bên dự án về mượn mấy con bò của tôi lấy máu và mẫu tai để đi giám định gien có phải đúng F2 hay không, thì tôi cho mượn. Rồi họ cũng nói với tôi đúng là F2. Chớ có kết hợp cái gì đâu. Chớ hợp tác thì sao lúc triển khai đề tài họ không thông báo hay trao đổi gì với tôi cả. Họ chỉ xin cái mẫu để đáp ứng… vô chỗ đó thôi”, ông Chuẩn nói.

Hiện nay, ông Chuẩn có đến 17 con bò tót lai mập ú. Trong đó F1 còn 3 con, F2 là 2 con và F3 đến 12 con. “Bò tôi là phải thả rông, ăn đầy đủ thì nó mới lai tạo. Chớ bò mà đem nhốt suốt, cho ăn lại thiếu thốn như thế thì lấy gì mà lai tạo”, ông Chuẩn cho hay.

Từ Thức (t/h)

Xem thêm:

Danh Mục : Việt Nam